Kết quả sơ kết việc tổ chức phiên tòa dân sự rút kinh nghiệm của VKSND tỉnh Hà Nam

Thứ ba - 25/08/2015 23:34 2.129 0
Yêu cầu tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm xét xử vụ án dân sự được đề ra tại Chỉ thị công tác số 01/CT-VKSTC ngày 01/1/2013 của Viện trưởng VKSND tối cao, sau đó ngày 10/5/2013 Vụ 5 – VKSND tối cao có văn bản số 1448/VKSTC-V5 hướng dẫn cụ thể về việc lựa chọn, các bước chuẩn bị, hoạt động của KSV trước, trong và sau phiên tòa, trách nhiệm của Lãnh đạo đơn vị trong việc lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức phiên tòa dân sự rút kinh nghiệm. Kể từ đó đến nay hàng năm trong các Chỉ thị công tác của Viện trưởng VKSND tối cao, Hướng dẫn của Vụ nghiệp vụ đều yêu cầu VKS các cấp thực hiện nghiêm túc chỉ tiêu này.
Nhận thức được ý nghĩa của việc tổ chức phiên tòa dân sự rút kinh nghiệm, ngay sau khi nhận được văn bản số 1448/VKSTC-V5 nêu trên, lãnh đạo VKS tỉnh đã chỉ đạo Phòng 5 sao gửi cho các đơn vị VKS cấp huyện, thành phố để nghiên cứu, tổ chức thực hiện. Trong Kế hoạch công tác kiểm sát của VKS tỉnh, Chương trình công tác của Phòng 5 và kế hoạch, chương trình công tác của VKS cấp huyện, thành phố đều đã đặt ra chỉ tiêu mỗi năm tổ chức từ 2 – 3 phiên tòa dân sự rút kinh nghiệm ở cấp mình. Viện trưởng VKSND tỉnh Hà Nam đã có công văn số 1171/CV-VKS ngày 09/9/2013 gửi đồng chí Chánh án Tòa án tỉnh Hà Nam quan tâm chỉ đạo Tòa án 2 cấp phối hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho VKS 2 cấp thực hiện tốt chỉ tiêu này trong năm 2013 và những năm tiếp theo.
         
Trong thời điểm từ 01/1/2013 đến 31/5/2015, VKS 2 cấp tỉnh Hà Nam đã tổ chức được 25 phiên tòa dân sự rút kinh nghiệm (năm 2013: 12 phiên tòa; năm 2014: 11 phiên tòa; 6 tháng đầu năm 2015: 2 phiên tòa). Trong đó:

+ Phòng 5 VKS tỉnh tổ chức được 4 phiên tòa (1 sơ thẩm, 3 phúc thẩm);
+ VKS cấp huyện tổ chức 21 phiên tòa sơ thẩm;
+ Hình thức tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm gồm có lãnh đạo, KSV, cán bộ của đơn vị và đại diện Phòng 5 VKS tỉnh tham dự, tham gia rút kinh nghiệm là: 19 phiên tòa.
+ Hình thức tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm có đại diện lãnh đạo VKS tỉnh, Phòng nghiệp vụ, Kiểm sát viên VKS 2 cấp tham dự, tham gia rút kinh nghiệm là: 6 phiên tòa.

Hầu hết các vụ án được lựa chọn để tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm đều là những vụ án có quan hệ tranh chấp phổ biến, phức tạp, đa dạng người tham gia tố tụng, một số vụ có luật sư tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, như: tranh chấp liên quan đến đất đai, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, kiện xin ly hôn.

Thông qua sơ kết, VKSND tỉnh Hà Nam nhận thấy:
- VKS 2 cấp đã quán triệt, thực hiện nghiêm túc việc tổ chức các phiên tòa dân sự rút kinh nghiệm theo hướng dẫn của VKSND tối cao. Thông qua mỗi phiên tòa trách nhiệm của Lãnh đạo, KSV làm công tác này ngày càng nâng cao, đồng thời giúp cho KSV củng cố kiến thức chuyên môn, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, rèn luyện bản lĩnh nghề nghiệp và kỹ năng ứng xử, xử lý tình huống tại phiên tòa. Từ đó chất lượng công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở VKS 2 cấp từng bước được nâng lên.
- Công tác phối hợp với Tòa án cùng cấp để tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm được tăng cường. Sau khi lựa chọn được vụ án điển hình, VKS cấp huyện, thành phố hoặc Phòng 5 đều chủ động trực tiếp liên hệ, đề nghị Tòa án cùng cấp phối hợp thực hiện, đồng thời VKS cấp huyện có văn bản báo cáo VKS cấp tỉnh về việc tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm để theo dõi, hướng dẫn hoặc để VKS tỉnh triệu tập VKS 2 cấp tham dự.
- Về hoạt động của KSV được phân công tham gia xét xử trước, trong và sau phiên tòa: Trong quá trình chuẩn bị xét xử, KSV nghiên cứu hồ sơ, kiểm sát chặt chẽ trình tự, thủ tục tố tụng, nắm chắc nội dung vụ án và lập hồ sơ kiểm sát đầy đủ, chủ động phối hợp cùng thẩm phán trao đổi những vấn đề vướng mắc, xây dựng báo cáo đề xuất quan điểm, đề cương xét hỏi, dự kiến tình huống phát sinh tại phiên tòa và dự thảo Bài phát biểu trình lãnh đạo Viện duyệt cho ý kiến chỉ đạo theo đúng Quy chế nghiệp vụ và hướng dẫn của VKSND tối cao. Tại phiên tòa, KSV thực hiện hoạt động kiểm sát tuân theo pháp luật đã tập trung  theo dõi, ghi chép đầy đủ việc hỏi và tranh luận tại phiên toà; chủ động tham gia hỏi người tham gia tố tụng để làm rõ những vấn đề liên quan, giúp cho việc đánh giá, áp dụng pháp luật nội dung cũng như pháp luật tố tụng được đúng đắn, làm cơ sở cho các hoạt động tiếp theo thuộc chức năng nhiệm vụ của VKS. Phát biểu quan điểm của VKS rõ ràng, rành mạnh. Sau phiên tòa, KSV báo cáo kết quả phiên tòa theo đúng quy chế của ngành. Đơn vị tổ chức họp rút kinh nghiệm về kỹ năng của KSV, từ khâu lập hồ sơ, nghiên cứu hồ sơ chuẩn bị tham gia phiên tòa, cho đến tác nghiệp của KSV tại phiên tòa. Qua đó đã giúp cho mỗi KSV tham dự tự đúc rút những bài học kinh nghiệm, góp phần nâng cao kỹ năng, trình độ nghiệp vụ của KSV trong công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự.
 
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, quá trình tổ chức thực hiện các phiên tòa dân sự rút kinh nghiệm của các đơn vị Kiểm sát 2 cấp cũng còn một số thiếu sót, hạn chế đó là:

- Việc quán triệt, triển khai thực hiện chỉ tiêu tổ chức phiên tòa dân sự rút kinh nghiệm ở một vài đơn vị VKS cấp huyện còn mang tính hình thức, chưa đạt chỉ tiêu yêu cầu. Năm 2014 có đơn vị VKS huyện Thanh Liêm không thực hiện được chỉ tiêu này. Hoặc 6 tháng đầu năm 2015, đơn vị VKS thành phố Phủ Lý có nhiều phiên tòa để lựa chọn, tổ chức rút kinh nghiệm nhưng đơn vị chưa chủ động tổ chức được phiên tòa nào.
- Có đơn vị VKS cấp huyện lựa chọn, tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm với thành phần Kiểm sát viên ngoài đơn vị tham dự nhưng do chưa làm tốt công tác chuẩn bị, dự liệu trường hợp đương sự vắng mặt để phối hợp với Tòa án động viên họ tham gia phiên tòa, dẫn đến phiên tòa bị hoãn, ảnh hưởng đến thời gian, công việc của các Kiểm sát viên đến tham dự.
- Về kỹ năng của Kiểm sát viên trước, trong và sau phiên tòa: Có trường hợp KSV nghiên cứu hồ sơ vụ án chưa sâu nên không phát hiện được những mâu thuẫn trong các chứng cứ do các bên đương sự cung cấp để chủ động tham gia đặt câu hỏi nhằm làm rõ các tình tiết và sự thật khách quan của vụ án; còn thụ động, lúng túng trong xử lý tình huống tố tụng phát sinh. Khi tiến hành hỏi, có Kiểm sát viên hỏi ít, không đầy đủ, nhưng cũng có KSV đặt câu hỏi dài dòng, không rõ ràng hoặc trùng lặp với nội dung HĐXX đã hỏi. Nội dung bản phát biểu của KSV, có trường hợp mang tính kể lể, dài dòng, thiếu tính thuyết phục. Sau phiên tòa, có vụ án KSV kiểm sát hồ sơ và tham gia xét xử nhưng không phát hiện được bản án vi phạm về nội dung, tố tụng; khi bản án chuyển lên VKS tỉnh mới phát hiện và ban hành kháng nghị.
- Việc tổ chức rút kinh nghiệm sau phiên tòa có vụ còn mang tính hình thức, chất lượng chưa cao

Nguyên nhân của những thiếu sót, hạn chế một phần là do ở một vài đơn vị VKS cấp huyện, thành phố, đồng chí lãnh đạo Viện phụ trách chưa thực sự sát sao chỉ đạo tổ chức phiên tòa dân sự rút kinh nghiệm; một phần là do  thực tế ở một vài huyện lượng án tranh chấp dân sự ít, tính chất đơn giản, không thỏa mãn các tiêu chí để lựa chọn phiên tòa rút kinh nghiệm.
 
Trên cơ sở kết quả đạt được và những thiếu sót, hạn chế nêu trên, VKSND tỉnh Hà Nam rút ra một số bài học kinh nghiệm và đề ra giải pháp để tiếp tục thực hiện tốt chỉ tiêu tổ chức các phiên tòa dân sự rút kinh nghiệm trong thời gian tới như sau:
 
+ Những bài học kinh nghiệm:

Trước hết, về công tác chuẩn bị: Kiểm sát viên và lãnh đạo các đơn vị Kiểm sát cần phối hợp tốt với Thẩm phán chủ tọa phiên tòa và lãnh đạo Tòa án cùng cấp để dự liệu những trường hợp đương sự nhiều khả năng sẽ vắng mặt tại phiên tòa thì Thẩm phán, Thư ký giải thích, động viên họ đến tham gia phiên tòa hoặc hướng dẫn đương sự viết đơn xin xử vắng mặt nếu xét thấy quyền, lợi ích của họ không bị ảnh hưởng nếu xét xử vắng mặt, có như vậy thì mới đảm bảo được phiên tòa diễn ra đúng thời gian đã ấn định mà không vi phạm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, phiên tòa không phải hoãn khi đã triệu tập đầy đủ các KSV ở các đơn vị khác đến tham dự.

Ngoài công tác chuẩn bị nêu trên, KSV được phân công tham gia phiên tòa phải nghiên cứu nắm chắc nội dung vụ án, dự kiến tình huống có thể phát sinh trong quá trình xét xử, hướng xử lý; làm báo cáo nội dung vụ án và đề xuất đường lối giải quyết vụ án, lập dự thảo bài phát biểu, đề cương xét hỏi tại phiên tòa trình lãnh đạo Viện kiểm sát phê duyệt. Đối với phiên tòa sơ thẩm, ngoài việc báo cáo về việc chấp hành pháp luật về tố tụng thì Kiểm sát viên còn phải báo cáo về nội dung của chứng cứ, đề xuất đường lối giải quyết đối với vụ án để sau phiên tòa đối chiếu với nội dung nhận định và quyết định trong bản án của Tòa án kịp thời phát hiện vi phạm để kháng nghị, kiến nghị.

Thứ hai, về hoạt động của KSV tại phiên tòa: Phải tinh thông nghiệp vụ, nắm chắc các quy định của pháp luật về thủ tục tố tụng tại phiên tòa, phải viện dẫn căn cứ pháp luật để bày tỏ quan điểm giải quyết các tình huống như: yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng, tình huống về sự vắng mặt của người tham gia tố tụng hoặc yêu cầu hoãn phiên tòa...nhằm đảm bảo cho thủ tục tố tụng tại phiên tòa được thực hiện đúng, đầy đủ.

 Khi tham gia xét hỏi, KSV cần đặt câu hỏi ngắn gọn, dễ hiểu đi vào trọng tâm vụ án, chốt từng vấn đề ngay khi thấy đã được làm rõ, tránh để đương sự miên man kể lể. Đối với phần tranh luận, KSV đề nghị HĐXX tóm tắt và định hướng cho cả Luật sư cũng như những người tham gia tố tụng trình bày thẳng nội dung cần tranh luận trước khi họ phát biểu quan đểm tranh luận.
Thứ ba, về việc tổ chức cuộc họp rút kinh nghiệm sau phiên tòa: Trước hết chủ tọa cuộc họp yêu cầu KSV trực tiếp tham gia kiểm sát xét xử báo cáo những việc đã làm được và những việc còn thiếu sót, tồn tại; sau đó dành thời gian cho các KSV tham dự phiên tòa phát biểu ý kiến góp ý, thảo luận. Trên cơ sở đó, chủ tọa kết luận, tổng hợp rút ra những bài học kinh nghiệm chung.
 
+ Một số giải pháp:
          Một là:  VKS 2 cấp cần nhận thức đúng đắn và đầy đủ về ý nghĩa của việc tổ chức các phiên tòa dân sự rút kinh nghiệm; yêu cầu thực hiện chỉ tiêu này một cách nghiêm túc, đi vào thực chất, nhằm giúp cho cán bộ, KSV tham dự củng cố kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, rút ra được những bài học kinh nghiệm thực tiễn và nâng cao kỹ năng nghiệp vụ của bản thân, nhằm đáp ứng yêu cầu công cuộc cải cách tư pháp.
          Hai là: Lãnh đạo VKS 2 cấp quan tâm xây dựng mối quan hệ phối hợp chặt chẽ với Tòa án trong phạm vi khuôn khổ luật định nhằm tạo điều kiện cho nhau cùng thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của từng ngành.
          Ba là: VKS cấp huyện, thành phố phân công, bố trí từ một đến hai KSV có kinh nghiệm chuyên trách khâu dân sự, vì tranh chấp dân sự xảy ra trong đời sống xã hội đa dạng và phức tạp, được điều chỉnh bởi nhiều văn bản Luật và dưới luật, trong khi những văn bản này thường xuyên có sự điều chỉnh nếu KSV làm khâu công tác này không chuyên sâu, không thường xuyên cập nhật văn bản pháp luật thì chất lượng công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự đạt hiệu quả không cao.
          Bốn là:  VKS cấp huyện, thành phố sau khi lựa chọn được vụ án điển hình trao đổi với Tòa án để cùng phối hợp thực hiện, đồng thời thông báo cho Phòng nghiệp vụ, các đơn vị khác tham dự. Sau phiên tòa tổ chức họp rút kinh nghiệm nghiêm túc. Phòng 5 là đầu mối được đồng chí Viện trưởng giao nhiệm vụ tổng hợp, báo cáo kết quả tổ chức phiên tòa dân sự rút kinh nghiệm ở cả 2 cấp, kịp thời hướng dẫn VKS cấp huyện những vướng mắc trong quá trình thực hiện./.

Tác giả: Phòng 5

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây